काठमाडौं ,  नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो महान चाड तिहार यमपञ्चक को तेस्रो दिन आज बिहान वैदिक विधिपूर्वक गाईको पूजाआराधना गरी श्रद्धा र भक्तिभावका साथ ‘गाई तिहार’ मनाइएको छ।

कार्तिक कृष्ण औंसीको पावन बिहानीपख श्रद्धालुहरूले स्नान गरी चोखो वस्त्र धारण गरेर घरको गोठमै पुगी गाईलाई लक्ष्मीको साक्षात स्वरूप मानेर पूजा गरेका हुन्। हिन्दु सनातन परम्परामा गाईलाई केवल उपयोगी पशुका रूपमा मात्र नभई सम्पूर्ण व्रह्माण्डका ३३ कोटी देवीदेवताको वासस्थानका रूपमा सर्वोच्च स्थान दिइँदै आएको छ।

आज बिहानै गाईलाई स्नान गराई सिङ र निधारमा रातो अक्षता, सिन्दूर र चन्दनको टीका लगाइएको थियो। गलामा ढकमक्क फुलेका पहेँला सयपत्री फूलका माला पहिर्‍याएर सेलरोटी, चामलको पिठोको परिकार, केरा, फलफूल, नुनिलो कुँडो र हरियो घाँस खुवाई गौमातालाई तृप्त पारिएको छ। जमिनको माटोमा लम्पसार परेर गाईका चार पाउको बीचबाट पेटमुनि घस्रिँदै पार हुने यो प्राचीन परम्पराले प्रकृतिका अगाडि मानव अहंकारको विसर्जनलाई दर्शाउँछ।

धार्मिक तथा पौराणिक मान्यताअनुसार गाईको पेटमुनिबाट तीन पटक छिर्दा मानव जीवनमा जानी–नजानी गरिएका सम्पूर्ण पाप नष्ट हुने, शारीरिक रोगव्याधि हटी आरोग्य प्राप्त हुने र मृत्युपश्चात जीवात्माले भयानक वैतरणी नदी सजिलै तरेर मोक्ष प्राप्त गर्ने जनविश्वास रहिआएको छ।

आज देशभरका गोठहरूमा परिवारका बालक, युवादेखि ज्येष्ठ सदस्यहरू एकसाथ उपस्थित भएर गाईको सेवा र पूजामा संलग्न छन्। सनातन शास्त्रमा गाईबाट प्राप्त हुने दूध, दही, घ्यू, गहुँत र गोबरलाई ‘पञ्चगव्य’ भनिन्छ। यी सामग्री धार्मिक अनुष्ठानमा शुद्धीकरणका लागि मात्र नभई वातावरण सन्तुलन र मानव स्वास्थ्यका लागि अचुक औषधीय गुणले युक्त मानिन्छन्।

कृषिप्रधान समाजमा गाईको गोबर मलको रूपमा र बाच्छा खेत जोत्ने गोरुका रूपमा प्रयोग हुने हुँदा नेपाली समाजको आर्थिक र जैविक जीवन नै गाईसँग अन्योन्याश्रित छ।